Prawo o ruchu drogowym, rozdział XI
Rozdział 11
Uprawnienia do kierowania
Art. 87. 1. Kierującym może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod
względem fizycznym i psychicznym oraz spełnia jeden z warunków określonych w pkt 1-3:
1 posiada wymagane umiejętności do kierowania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu
ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę oraz wymagany dokument
stwierdzajÄ…cy uprawnienie do kierowania pojazdem;
2 odbywa, w ramach szkolenia, naukÄ™ jazdy odpowiednio przystosowanym pojazdem pod
nadzorem instruktora;
3 zdaje egzamin państwowy odpowiednio przystosowanym pojazdem pod nadzorem
egzaminatora.
2. Osoba niepełnosprawna pod względem fizycznym może być kierującym, jeżeli w wyniku badania
lekarskiego nie stwierdzono przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
3. Nie wymaga siÄ™ uprawnienia do:
1 kierowania rowerem, motorowerem lub pojazdem zaprzęgowym od osoby, która ukończyła
18 lat;
2 prowadzenia kolumny pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt.
Art. 88. 1. Dokumentem stwierdzajÄ…cym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym jest
prawo jazdy określonej kategorii.
2. Prawo jazdy uprawnia do kierowania:
1 kategorii A - motocyklem;
2 kategorii A1 - motocyklem o pojemności skokowej silnika nieprzekraczającej 125 cm3 i
mocy nieprzekraczajÄ…cej 11 kW;
3 kategorii B:
4 pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t,
z wyjÄ…tkiem autobusu lub motocykla,
5 pojazdem, o którym mowa w lit. a, z przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej
nieprzekraczającej masy własnej pojazdu ciągnącego, o ile łączna dopuszczalna
masa całkowita zespołu tych pojazdów nie przekracza 3,5 t,
6 ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym;
7 kategorii B1 - trójkołowym lub czterokołowym pojazdem samochodowym o masie własnej
nieprzekraczajÄ…cej 550 kg, z wyjÄ…tkiem motocykla;
8 kategorii C - pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej
3,5 t, z wyjątkiem autobusu, a także ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym;
9 kategorii C1 - pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej
3,5 t i nieprzekraczającej 7,5 t, z wyjątkiem autobusu, a także ciągnikiem rolniczym lub
pojazdem wolnobieżnym;
10 kategorii D - autobusem, ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym;
11 kategorii D1 - autobusem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 17 osób
łącznie z kierowcą, a także ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym;
12 kategorii T - ciągnikiem rolniczym z przyczepą (przyczepami) lub pojazdem wolnobieżnym;
13 kategorii B+E, C+E lub D+E - pojazdem określonym odpowiednio w kategorii B, C lub D,
łącznie z przyczepą;
14 kategorii C1+E - zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 12
t, składającym się z pojazdu ciągnącego określonego w kategorii C1 i przyczepy o
dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej masy własnej pojazdu ciągnącego;
15 kategorii D1+E - zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 12
t, składającym się z pojazdu ciągnącego określonego w kategorii D1 i przyczepy o
dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej masy własnej pojazdu ciągnącego.
3. Prawo jazdy:
1 kategorii B i C+E lub B i D+E - uprawnia do kierowania zespołem pojazdów określonych w
kategorii B+E;
2 kategorii C+E i D - uprawnia do kierowania zespołem pojazdów określonych w kategorii
D+E;
3 kategorii A, B, B1, C, C1, D lub D1 - uprawnia do kierowania pojazdem w nich
wymienionym z przyczepÄ… lekkÄ…;
4 kategorii B+E, C+E, C1+E, D+E lub D1+E - uprawnia do kierowania ciÄ…gnikiem rolniczym
z przyczepÄ… (przyczepami).
4. (uchylony).
5. (uchylony).
6. Żołnierz w czynnej służbie wojskowej może kierować pojazdem specjalnym i używanym do celów
specjalnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej:
1 na podwoziu kołowym lub zespołem pojazdów specjalnych składających się z pojazdu
kołowego i przyczepy specjalnej, jeżeli ukończył z wynikiem pozytywnym kurs z zasad
eksploatacji i kierowania pojazdem specjalnym i używanym do celów specjalnych w
wojskowym ośrodku szkolenia kierowców i posiada:
2 prawo jazdy, które uprawnia do kierowania:
· kategorii B - pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej
3,5 t oraz zespołem pojazdów składających się z pojazdu specjalnego i
używanego do celów specjalnych o dopuszczalnej masie całkowitej
nieprzekraczającej masy własnej pojazdu o ile łączna dopuszczalna masa
całkowita zespołu tych pojazdów nie przekracza 3,5 t oraz pojazdem
specjalnym wolnobieżnym,
1 kategorii C - pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, łącznie z
przyczepą specjalną oraz używaną do celów specjalnych, o dopuszczalnej masie
całkowitej nieprzekraczającej 2,5 t,
2 kategorii C+E - zespołem pojazdów specjalnych oraz używanych do celów specjalnych
określonych odpowiednio w kategorii B lub C, łącznie z przyczepą specjalną oraz
używaną do celów specjalnych,
3 pozwolenie do kierowania:
· kategorii B - pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej
3,5 t oraz zespołem pojazdów składających się z pojazdu specjalnego i
używanego do celów specjalnych i przyczepy specjalnej oraz używanej do
celów specjalnych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej masy
przyczepy specjalnej oraz używanej do celów specjalnych o dopuszczalnej
masie całkowitej nieprzekraczającej masy własnej pojazdu o ile łączna
dopuszczalna masa całkowita zespołu tych pojazdów nie przekracza 3,5 t oraz
pojazdem specjalnym wolnobieżnym,
1 kategorii C - pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t łącznie z
przyczepą specjalną oraz używaną do celów specjalnych o dopuszczalnej masie
całkowitej nieprzekraczającej 2,5 t,
2 kategorii C+E - zespołem pojazdów specjalnych oraz używanych do celów specjalnych
określonych w kategorii C, łącznie z przyczepą specjalną,
3 kategorii D - autobusem specjalnym lub pojazdem specjalnym wolnobieżnym łącznie z
przyczepą specjalną oraz używaną do celów specjalnych o dopuszczalnej masie
całkowitej nieprzekraczającej 2,5 t;
4 na podwoziu gąsienicowym lub zespołem pojazdów specjalnych składającym się z pojazdu
gąsienicowego i przyczepy specjalnej oraz używanej do celów specjalnych, jeżeli
ukończył z wynikiem pozytywnym kurs z zasad eksploatacji i kierowania pojazdem
specjalnym i używanym do celów specjalnych w wojskowym ośrodku szkolenia
kierowców i posiada prawo jazdy kategorii B, C, C1, T lub pozwolenie do kierowania
pojazdem kategorii B, C, C+E, D;
5 w razie konieczności ewakuacji zagrożonego mienia jednostki wojskowej, pojazdem
specjalnym i używanym do celów specjalnych, na rozkaz dowódcy jednostki wojskowej,
każdy żołnierz, jeżeli posiada prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania pojazdem co
najmniej kategorii B i umiejętność kierowania danym pojazdem.
7. Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu,
uwzględniając konieczność posiadania szczególnych kwalifikacji przez żołnierzy w czynnej służbie
wojskowej kierujących pojazdami specjalnymi i używanymi do celów specjalnych, określi, w drodze
rozporządzenia, wzór i opis świadectwa ukończenia kursu z zasad eksploatacji i kierowania
pojazdem specjalnym i używanym do celów specjalnych w wojskowym ośrodku szkolenia
kierowców, uwzględniającego rodzaj ukończonego kursu i rodzaj pojazdu.
Art. 89. (uchylony).
Art. 90. 1. Prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli:
1 osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek;
2 uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania
pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do
kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane;
3 odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie;
4 zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii.
5 przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku
kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi
zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy.
2. Wymagany dla danej kategorii wiek wynosi:
1 16 lat - dla kategorii A1, B1 lub T;
2 (uchylony);
3 18 lat - dla kategorii A, B, B+E, C, C+E, C1 lub C1+E;
4 21 lat - dla kategorii D, D+E, D1 lub D1+E, z zastrzeżeniem ust. 4.
3. Osoba, która nie ukończyła 18 lat, może uzyskać prawo jazdy kategorii A1, B1 lub T za pisemną
zgodą rodziców lub opiekunów.
4. Wymagany wiek do uzyskania prawa jazdy kategorii D lub D1 przez żołnierza zasadniczej służby
wojskowej posiadajÄ…cego prawo jazdy kategorii B wynosi 19 lat.
5. Dodatkowym warunkiem uzyskania prawa jazdy:
1 dla kategorii C, C1, D lub D1 - jest spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4,
określonych dla prawa jazdy kategorii B;
2 dla kategorii B+E, C+E, C1+E, D+E lub D1+E - jest spełnienie wymagań, o których mowa
w ust. 1 pkt 3 i 4, określonych odpowiednio dla praw jazdy kategorii B, C, C1, D lub D1.
Art. 91. Prawo jazdy nie może być wydane osobie:
1 u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu
lub środka działającego podobnie do alkoholu;
2 w stosunku do której orzeczony został - prawomocnym wyrokiem sądu, orzeczeniem
kolegium do spraw wykroczeń lub orzeczeniem innego organu uprawnionego do orzekania
w sprawach o wykroczenia w trybie dyscyplinarnym - zakaz prowadzenia pojazdów
mechanicznych - w okresie obowiÄ…zywania tego zakazu.
Art. 92. 1. Prawo jazdy może zawierać wymagania lub ograniczenia wynikające:
1 ze stanu zdrowia kierowcy;
2 z możliwości prowadzenia określonego pojazdu;
3 z przepisów ustawy.
2. Wymagania lub ograniczenia, o których mowa w ust. 1, mogą dotyczyć:
1 korekty lub ochrony wzroku;
2 korekty słuchu;
3 protezy lub szyny ortopedycznej;
4 możliwości ograniczonego korzystania z pojazdu;
5 konieczności modyfikacji lub dostosowania pojazdu;
6 ograniczenia uprawnienia do wskazanych pojazdów;
7 dodatkowego oznakowania pojazdu;
8 terminu ważności prawa jazdy.
Art. 93. 1. Prawo jazdy, z wyjątkiem prawa jazdy kategorii T, uprawnia do kierowania określonym
w nim pojazdem w ruchu międzynarodowym, chyba że władze danego państwa wymagają, aby
kierowca posiadał międzynarodowe prawo jazdy.
2. Międzynarodowe prawo jazdy jest wydawane za opłatą przez każdego starostę. Międzynarodowe
prawo jazdy jest wydawane na podstawie krajowego prawa jazdy na okres 3 lat. Okres jego
ważności nie może jednak przekraczać terminu ważności krajowego prawa jazdy.
Art. 94. 1. Osoba posiadająca krajowe prawo jazdy wydane za granicą, określone w konwencjach o
ruchu drogowym, może kierować odpowiednim pojazdem silnikowym na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 6 miesięcy od daty rozpoczęcia stałego lub czasowego pobytu.
2. Osoba posiadająca krajowe prawo jazdy wydane za granicą może otrzymać prawo jazdy
odpowiedniej kategorii po oddaniu zagranicznego dokumentu organowi wydajÄ…cemu prawo jazdy, z
zastrzeżeniem ust. 4. Jeżeli prawo jazdy wydane za granicą nie jest określone w konwencjach o
ruchu drogowym, dodatkowym warunkiem otrzymania polskiego prawa jazdy jest zdanie części
teoretycznej egzaminu państwowego i przedstawienie uwierzytelnionego tłumaczenia zagranicznego
dokumentu.
3. Jeżeli prawo jazdy wydane za granicą zawiera ograniczenie terminu ważności, ograniczenie ze
względu na stan zdrowia lub inne, należy to ograniczenie uwzględnić w wydanym prawie jazdy.
4. Minister właściwy do spraw transportu może określić, w drodze rozporządzenia, w stosunku do
obywateli niektórych państw, ze względu na zasadę wzajemności, warunki wydawania praw jazdy
odmienne niż te, które przewiduje ust. 2.
Art. 95. 1. Dokumentem stwierdzajÄ…cym uprawnienie do kierowania tramwajem jest pozwolenie.
2. Pozwolenie może uzyskać osoba, jeżeli:
1 ukończyła 20 lat;
2 przedstawiła orzeczenia: lekarskie oraz psychologiczne o braku przeciwwskazań
zdrowotnych i psychologicznych do kierowania tramwajem;
3 odbyła wymagane szkolenie i zdała egzamin państwowy z wynikiem pozytywnym.
2a. Pozwolenie jest wydawane na okres wynikający z terminów badań, o których mowa w art. 122
ust. 2.
3. Przepis art. 91 stosuje siÄ™ odpowiednio do osoby ubiegajÄ…cej siÄ™ o pozwolenie.
Art. 95a. 1. Kierującym pojazdem uprzywilejowanym może być osoba, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3,
która:
1 ukończyła 21 lat;
2 posiada zaświadczenie wydane przez pracodawcę, potwierdzające jej zatrudnienie oraz
spełnienie wymagań w zakresie badań lekarskich, o których mowa w art. 122 ust. 2, i
psychologicznych, o których mowa w art. 124 ust. 2.
2. Kierującym pojazdem uprzywilejowanym Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej może być
osoba, która posiada zaświadczenie wydane przez dowódcę jednostki wojskowej, potwierdzające
spełnienie wymagań w zakresie badań lekarskich, o których mowa w art. 122 ust. 2, oraz
psychologicznych, o których mowa w art. 124 ust. 2.
3. Kierującym pojazdem uprzywilejowanym Policji może być osoba, która posiada zaświadczenie
wydane przez odpowiedni organ Policji, potwierdzające spełnienie wymagań w zakresie badań
lekarskich, o których mowa w art. 122 ust. 2, oraz psychologicznych, o których mowa w art. 124
ust. 2.
Art. 96. 1. Dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania przez osobę, która nie
ukończyła 18 lat:
1 rowerem - jest karta rowerowa, motorowerowa lub prawo jazdy;
2 motorowerem - jest karta motorowerowa lub prawo jazdy;
3 pojazdem zaprzęgowym - jest prawo jazdy, karta motorowerowa lub rowerowa, jeżeli osoba
uprawniona ukończyła 15 lat.
2. Kartę rowerową lub motorowerową może uzyskać osoba, która wykazała się niezbędnymi
kwalifikacjami i osiągnęła wymagany wiek: 10 lat w przypadku karty rowerowej i 13 lat w
przypadku karty motorowerowej.
3. Kierować rowerem wieloosobowym oraz przewozić na rowerze inną osobę może osoba, która
ukończyła 17 lat, a kierować po jezdni wózkiem inwalidzkim poruszanym siłą mięśni kierującego -
osoba, która ukończyła 13 lat.
Art. 97. 1. Dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje, za opłatą oraz po
uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby
ubiegającej się, a w uzasadnionych przypadkach - właściwy ze względu na miejsce czasowego
pobytu, z zastrzeżeniem ust. 2.
2. Kartę rowerową wydaje nieodpłatnie dyrektor szkoły podstawowej, gimnazjum, szkoły
ponadgimnazjalnej oraz szkoły ponadpodstawowej.
2a. Kartę motorowerową wydaje nieodpłatnie dyrektor gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalnej lub
szkoły ponadpodstawowej.
3. Szefom i cudzoziemskiemu personelowi przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów
konsularnych i misji specjalnych państw obcych oraz organizacji międzynarodowych, korzystających
z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych lub konsularnych na mocy ustaw, umów bądź
powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych lub na zasadzie wzajemności, oraz innym
osobom korzystającym z tych przywilejów i immunitetów uprawnienie do kierowania pojazdem
wydaje, za opłatą, marszałek województwa mazowieckiego, na wniosek ministra właściwego do
spraw zagranicznych.
3a. Żołnierzom zasadniczej służby wojskowej dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania
pojazdem wydaje na czas nie dłuższy niż jeden rok dowódca jednostki wojskowej.
3b. Po zakończeniu zasadniczej służby wojskowej wydany przez dowódcę jednostki dokument
stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem podlega wymianie na dokument, o którym mowa
w ust. 1.
4. Kierujący może posiadać tylko jedno ważne krajowe prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania
tramwajem.
Art. 97a. 1. Organy, o których mowa w art. 97 ust. 1 i 3, dokonują w prawie jazdy wpisu
potwierdzającego uzyskanie kwalifikacji wstępnej lub szkolenia okresowego, o których mowa w
przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
2. Wpis dokonywany jest na pisemny wniosek kierowcy na podstawie przedłożonych kopii:
1 świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego uzyskanie kwalifikacji wstępnej albo
świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego ukończenie szkolenia okresowego;
2 orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań lekarskich do wykonywania
pracy na stanowisku kierowcy;
3 orzeczenia psychologicznego stwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do
wykonywania pracy na stanowisku kierowcy
- o których mowa w przepisach ustawy wymienionej w ust. 1.
3. Wpis dokonywany jest w formie wymiany prawa jazdy. Prawo jazdy w zakresie kategorii, której
dotyczy wpis, wydaje się na okres 5 lat, liczony od daty wydania świadectwa kwalifikacji
zawodowej, o którym mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przy
czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia, o którym mowa w art. 39j ust.
4 lub art. 39k ust. 3 tej ustawy.
4. Za dokonanie wpisu pobiera się opłaty, o których mowa w art. 97 ust. 1.
Art. 98. 1. Osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem jest obowiązana niezwłocznie
zawiadomić starostę o utracie prawa jazdy, pozwolenia do kierowania tramwajem, o zniszczeniu
tych dokumentów w stopniu powodującym ich nieczytelność, a także zmianie stanu faktycznego
wymagajÄ…cego zmiany danych w nich zawartych.
2. W sytuacji, o której mowa w ust. 1, starosta, na wniosek osoby uprawnionej, wydaje za opłatą
wtórnik dokumentu pod warunkiem:
1 złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, oświadczenia o
utracie dokumentu;
2 zwrotu zniszczonego dokumentu albo
3 zwrotu dokumentu wymagajÄ…cego zmiany danych.
3. W razie odzyskania utraconego dokumentu, o którym mowa w ust. 1, dokument ten należy
zwrócić do starosty.
4. W razie utraty lub zniszczenia karty rowerowej lub motorowerowej wtórniki tych dokumentów
wydaje organ, który je wydał.
5. W stosunku do osób, o których mowa w art. 97 ust. 3, organem właściwym w sprawach
określonych w ust. 1-2a jest marszałek województwa mazowieckiego.
Art. 98a. W przypadku gdy zmiana stanu faktycznego w zakresie adresu kierowcy wymagajÄ…ca
wydania nowego prawa jazdy, spowodowana została zmianami administracyjnymi, rada powiatu
może, w drodze uchwały, zmniejszyć opłatę lub zwolnić od jej uiszczenia osoby obowiązane do
ubiegania siÄ™ o wydanie tego dokumentu.
Art. 99. Zadania i kompetencje określone w art. 89 ust. 2 i 3, art. 93 ust. 2 i art. 97 ust. 1 nie mogą
być powierzone w drodze porozumienia gminie. Przepis ten nie dotyczy powiatu warszawskiego.
Art. 99a. Minister właściwy do spraw transportu dokona wyboru producenta blankietów praw jazdy
i pozwoleń do kierowania tramwajem w trybie określonym przepisami o zamówieniach publicznych.
Art. 100. 1. Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do
spraw wewnętrznych, uwzględniając konieczność prawidłowego zabezpieczenia praw jazdy przed
podrobieniem, przerobieniem lub kradzieżą, określi, w drodze rozporządzenia:
1 wzory dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami oraz ich opis;
2 szczegółowe czynności organów w sprawach związanych z wydawaniem dokumentów,
cofaniem i przywracaniem uprawnień do kierowania oraz wzory dokumentów stosowanych
w tych sprawach.
2. Minister Obrony Narodowej, kierując się koniecznością zapewnienia zgodności tego dokumentu z
obowiązującym podziałem uprawnień oraz mając na uwadze skrócenie okresu niezbędnego do
uzyskania prawa jazdy, określi, w drodze rozporządzenia, wzór i opis dokumentu stwierdzającego
uprawnienie do kierowania pojazdem przez żołnierza zasadniczej służby wojskowej.